Сайёҳӣ дар Тоҷикистон

Ҷойгиршавӣ: Осиёи Марказӣ
Масоҳати умумӣ: 142,6 кв. км.93%-ро кӯҳҳо ташкил медиҳанд, бо давлатҳои Афғонистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва Хитой ҳамсарҳад мебошад.
Иқлим: минтақаи хушк, зиёда аз 300 рӯзи офтобӣ дар як сол
Захираҳои обӣ: тақрибан 1000 дарё, 2000 кӯл, 8000 яхчашмаҳо
Мероси фарҳангиву таърихӣ: қисми Роҳи Бузурги Абрешим, шаҳри қадимаи «Саразм» ва Боғи миллӣ дар Руйхати Меросҳои Ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид шудаанд
Навҳои фаъолияти сайёҳӣ: кӯҳнавардӣ, варзишикӯҳӣ, лижарониикӯҳӣ, этнографӣ, шикор, табобатӣ
Гирифтани раводид: дар фурудгоҳҳои байналмилалии Душанбе ва Хуҷанд ба шаҳрвандони 80 давлати ҷаҳон раводиди сайёҳӣ дода мешавад. 
Ширкатҳои ҳавопаймоии байналмилалӣ: Turkish Airline, Fly Dubai, China South Airlines, Kam Аir, Osmon Air, Utair, Ural Airlines, Sibir Airllines
Меҳмонхонаҳои байналмилалӣ: Hyatt Regency, Sheraton Hotels, Serena Hotels.
Марзи Тоҷикистон аз замонҳои қадим дар шоҳроҳҳои бузург ва муҳими таърихӣ ҷойгир буд, ки Ғарб ва Шарқро ба ҳам мепайваст. Ин минтақа дар табодули мол ва фарҳанги ҷаҳонӣ нақши муҳим мебозид ва аз қадим Бохтару Тахористон, Чағониён, Шумон, Аҳорун, Қабодиён, Вахш, Ҳутал, Рашт, Қумод, Дарвоз, Ванҷ, Рушон ва Ваҳон), Суғд, Истаравшан ва Фарғонаро бо Ҳиндустон, Афғонистон ва Чинро ба ҳам мепайваст. Роҳи бузурги Абрешим натанҳо ҳамчун роҳе буд, ки барои савдову тиҷорат миёни ғарб ва шарқ муҳим буд, балки онҳоро дар атрофи ғояҳои ягона, фарҳанг ва инсонҳо наздиктар менамуд.
 Тоҷикистон муосир - кишвари кӯҳиест, ки дар баландии аз 300 то 7495 аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. 93%-и марзи кишварро қаторкӯҳҳое ташкил медиҳанд, ки ба силсила кӯҳҳои Помир, Ҳисору Олой ва Тян-шан тааллуқ доранд. Ин қаторкӯҳҳо бо водиҳои бузург ва зархези Фарғона, Зарафшон, Вахш ва Ҳиссор аз ҳам ҷудо карда шудаанд. Баландиҳои мушкилгузари сарзамини Тоҷикистон табиати бе ин ҳам бои кишварро боз ҳам ғанитар ва дилработар мегардонад.

Тоҷикистон-сарзамини қӯллаҳои баланд, яхчашмаҳои бузург, дарёҳои гарму ҷушони бузург, кӯлҳои такрорнашавндаи ҷаҳони, хайвонотҳои ғайриоддии камёфт. Асосан кӯҳҳои ошёнадори ландшафт табиати зебои Тоҷикистонро инъикос мекунад, боигарии шакли он, ба ҷойҳои иқлими гуногунранги ҳаётӣ мебаранд. Дар ҷумҳури дар муддати якуним соат метавон аз водии гармии Вахш ба минтақаи арктикии пурбарфи Помир парвоз кард. Дар асоси 13 парваришгоҳҳо ва мамнуъгоҳҳи мавҷудбудаи давлати Зоркул, Ромит, Мозкул, Дашти Ҷум, боғи табии таърихи Ширкет ва ҳатто Боғи милли Тоҷикистон аз ҷиҳати экологӣ дар қатори аввал меистанд.

Дар ин робита самтҳои зерини сайёҳӣ афзалиятнок ҳастанд:
- кӯҳнавардӣ, сайёҳии манотиқи кӯҳӣ ва экологӣ;
- рафтинг, паридан бо парашют ва лижаронии кӯҳӣ;
- шикори омехта;
- сайёҳии манотиқи таърихӣ ва этнографӣ;
- табобати санаторӣ ва истироҳатӣ.
   Тоҷикистон яке аз давлатҳои бойтарин аз ҷиҳати захираҳои оби ошомиданӣ мебошад. Бештар аз нисфи захираҳои обии кишварҳои Осиёи Марказӣ аз кӯҳҳо ва пиряхҳои Тоҷикистон сарчашма мегиранд. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯйи захираҳои гидроэнергетикӣ дар ҷаҳон дар ҷои ҳаштум меистад. Хусусан дар минтақаи Бадахшон кӯлҳои зиёд мавҷуданд. Калонтарини онҳо Қаракул, Зоркул, Рангкул, Булункул ва Сарез мебошанд. Умуман дар минтақаи Помир зиёда аз 1450 кӯл ва 220 дарё, ё ба таври дигар 83 фисади захираҳои обии мамлакат ҷойгир аст. Кӯли калонтарини Помир Қаракул мебошад, ки дар баландии 3914 метр аз сатҳи баҳр ҷойгираст. Чуқурии он 236 метрро ташкил медиҳад.

Дар Тоҷикистон зиёда аз 200 чашмаҳо ва манбаъҳои обҳои табобатӣ мавҷуд аст, ки дар паҳлӯҳои онҳо истироҳатгоҳҳо бунёд ва ин намуди саёҳат инкишоф ёфтааст. Машҳуртарини онҳо «Хоҷа оби гарм», «Шоҳамбарӣ», «Оби гарм», «Зумрад», «Хавотоғ» мебошанд.Дар чашмаҳои гарми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба монанди «Гармчашма», «Башор» ва «Шохдара» бозмондаҳои оҳакин ва намакин ба вуҷуд меоянд. Фоиданоктарини онҳо махсусан дар истироҳатгоҳи «Гармчашма» ба назар мерасанд, ки он 35 км дуртар аз шаҳри Хоруғ ҷойгир аст.

Яке аз ҷойҳои дилкаши дигар ин боғи ботаникии шаҳри Хоруғ мебошад, ки дар баландии 2320 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Ин боғ дар манзараи кӯҳҳои сиёҳ дар чашм ҳамчун як мӯъҷиза менамояд. Дар он зиёда аз 20 ҳазор навъи дарахту растаниҳо ҷамъ оварда шудаанд. Яке аз дарахтони нодир дар ин боғ - ин Бархати амурӣ, дарахти пукӣ, санавбари сиёҳи австриягӣ буда ҳамчунин дар боғи мазкур нодиртарин навъҳои садбарг ҷамъоварда шудаанд.

Дар байни сайёҳон ва кӯҳнавардон махсусан кӯҳои Фан машхур мебошанд, ки миёни теппаҳои Зарафшон ва Ҳисор аз Куштударё то Фондарё ҷойгир ҳастанд. Имрӯзҳо кӯҳҳои Фан аз ҷумлаи кӯҳони баландтарини кишвар ба шумор рафта барои сайёҳон низ имконияти рафтанро ба он ҷо фароҳам аст. Аз сангҳои кӯҳ дар бисёр ҳолатҳо оинаҳо сохта мешаванд ва ба ин монанд оинаҳо дар Искандаркул ҳам ёфт мешаванд, чунки Искандаркул яке аз кӯлҳои калонтарини кӯҳҳои Фан мебошад ва он дар қисмати шимолии Тоҷикистон ҷойгир аст. Он дар баландии 2200 м воқеъ гардидааст, ки сайёҳон метавонанд аз болои он ситораҳоро мушоҳида кунанд.

Дар соҳили кӯл 160 км дуртар аз Душанбе базаи Искандаркул ҷойгир аст, ки сайёҳон метавонанд бо мошин ҳам рафта, то он ҷо расидан Фондарё ва Яғнобро пеш аз Искандаркул тамошо кунанд. Кӯҳҳои гирду атроф ба назар гуногунранг менамоянд. Саёҳон метавонанд бисёр манзараҳои аҷоибро ҳангоми сайёҳати худ дар қисмати ҷанубии Тоҷикистон мушоҳида намоянд.

Бисёри саёҳкунандагон ба қисми ҷанубии Тоҷикистон саёҳаткуниро нағз медоранд. Яке аз шаҳрҳои қадимтарини Осиёи Марказӣ шаҳри Кӯлоб мебошад, ки дар соли 2006 2700 солагии он ҷашн гиирифта шуд ва он яке аз ҷашнҳои бисёр ҳам муҳим барои кишвар буд. Дар як минтақаҳои ҷангалии наздики ба ноҳияи Балҷувон археологҳо як яроқи сангине ёфтанд, ки яке аз қадимтарин дар Осиёи Маркази ба ҳисоб меравад ва 850 сол доро мебошад. Бисёр ёдгориҳои таърихи ва архитектураҳо ин оромгоҳои хирадмандони бузурги дини асри XIV Мир Саид Алӣ Ҳамадонӣ дар шаҳри Кӯлоб, ки бисёри шахсони динӣ, илми суфии ӯро меомузанд. Ғайр аз ин дар минтақаи мазкур оромгоҳи Шақиқи Балхӣ дар асри IX, Шоҳ Неъматулои Вaли асри XIV, Султон Увайси Карани асри VII дар Вилояти Хатлон ҷойгиранд.

Имрӯзҳо дар Тоҷикистон рақобатҳои комплексҳои туристӣ ва зиёда аз 75 корхонаҳои туристӣ фаъолият доранд. Бо мақсади баланд бардоштани соҳаи туризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҳукумати ҷумҳурӣ оид ба осон намудани тарзи гирифтани раводид, қарор кабул намудан, ки имрӯзҳо дар муддати 3 рӯз ҳуҷҷатҳо дар радифи баррасӣ қарор мегиранд. Минтақаҳои Варзоб, Балҷувон ва Ромит минтақаҳои табии ва шифобахшу истироҳатӣ ва туристӣ мебошанд, ки оҳиста - оҳиста соҳаи туризми байналмилалиро дар кишвар рушд менамояд. Дар ҳоли ҳозир дар Ҷумҳурӣ 65% лоиҳаҳои туристию истироҳатӣ барқарор шудаанд ва қариб, ки 35 минтақаҳои истироҳатии хусусӣ вуҷуд дорад.